Tıbbi Farmakoloji #09 | Doz–Yanıt İlişkisi: Potens ve Etkinlik

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

İlacın miktarı artınca yanıt nasıl değişir? Bu derste doz–yanıt eğrisini çiziyor, ondan potens ve etkinliği okuyor ve eğrinin arkasındaki basit matematiği, reseptör bağlanmasını açıyoruz. Bu derste: - Agonistler doğal ligandı taklit eder; etki reseptördeki konsantrasyona, o da doza ve farmakokinetiğe bağlı - Dereceli doz–yanıt eğrisi: dikdörtgen hiperbol ve tavan - Potens ve EC50: küçük EC50, yüksek potens (EC50 1 ve 10 birim örneği) - Yarı logaritmik çizim: %1 → %99 aralığı 9801 kat; sigmoid eğri - Etkinlik ve Emax: tam ve kısmi agonist tavanları; antagonistte Emax sıfır - Potens ile etkinlik bağımsızdır: A, B, C ilaçları - Kitle etkisi yasası: dolu oran = D / (Kd + D); Kd ve afinite - Sayılarla bağlanma (1/2, 9/10, 1/10); bağlanmadan yanıta üç varsayım; reseptör alt tipleri - X ve Y alıştırması ve üç yaygın yanılgı Bölümler: 0:00 Geçen Ders ve Bugün 0:31 Yüz Reseptör 1:05 Agonist ve Konsantrasyon 1:38 Dereceli Doz–Yanıt Eğrisi 2:12 Potens ve EC50 2:45 Yarı Logaritmik Çizim 3:27 Etkinlik ve Emax 4:10 Potens ≠ Etkinlik 4:50 Kitle Etkisi ve Kd 5:31 Sayılarla Bağlanma 6:08 Bağlanmadan Yanıta 6:42 Birden Fazla Reseptör 7:09 Alıştırma: X ve Y 7:57 Üç Yanılgı 8:30 Özet 9:03 Sıradaki Ders: Agonist ve Antagonist Sıradaki ders: agonistler, antagonistler ve terapötik indeks — bloğun son dersi. Kaynak kitap: Karen Whalen (ed.), Lippincott Illustrated Reviews: Pharmacology, 6. baskı (Wolters Kluwer, 2015), Bölüm 2 III (s. 29–32). Türkçe terimler: Goodman ve Gilman'ın Farmakoloji ve Tedavi El Kitabı, 2. baskı (Güneş Tıp Kitabevleri, 2017). Tanımlar ve sayısal değerler kitaptan alındı; 3D sahne, şekiller ve örnekler özgündür. Bu video eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Videoda hiçbir ilaç için doz, tedavi ya da ilaç seçimi önerisi yoktur; ilaç adları yalnız mekanizma örneğidir. Tıp, eczacılık ve sağlık bilimleri öğrencileri için Tıbbi Farmakoloji serisinin 9. dersi.