Elektrik Makineleri #25 | Senkron Motorun Temeli: Rotor Alanı Kovalar, Hız Sabit

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Aynı makine hem generatör hem motor olabilir mi? Açılışta 3D animasyonda şebekeye bağlı generatörümüz 4.4 kilovat veriyor; türbinin ayarını düşürünce güç ölçerin ibresi sıfırdan geçip eksiye iniyor ve makine şebekeden 17.7 kilovat çekerek motor oluyor. Hız ise hiç değişmiyor: dakikada 1500 devir. Bugün bunun nedenini, motor eşdeğer devresini ve fazör diyagramını görüyoruz. Her hesap adım adım, hiçbir işlem atlanmadan. Bu derste: - Senkron motorun ilkesi: rotordaki doğru akım sabit rotor alanı, statordaki üç fazlı akımlar dönen stator alanı oluşturur; rotor alanı stator alanını kovalar - Hız yükle değişmez: 120 × 50 / 4 = 1500 dev/dk; yük artınca yalnız yük açısı büyür - Motor eşdeğer devresi: aynı makine, akımın referans yönü ters; faz gerilimi = iç gerilim + jX_S I_A + R_A I_A - Örnek: 17.7 kW, güç katsayısı 1 → I_A ≈ 25.6 A, X_S I_A = 64 V, E_A ≈ 239.6 V, δ ≈ −15.5° - Stator direnciyle (0.15 Ω): 3.84 V, E_A ≈ 236.0 V, δ ≈ −15.7°; fark küçük - Generatör ve motor: aynı 17.7 kW'ta iç gerilim generatörde 64 V önde, motorda 64 V geride - Manyetik alanlarla: generatörde rotor alanı net alanın önünde ve tork dönüşe karşı; motorda geride ve tork dönüş yönünde - Geçişin sayıları: aynı iç gerilimle +4.4 kW'ta δ ≈ +3.8°, −17.7 kW'ta δ ≈ −15.5° - İndüklenen tork: ω = 157.1 rad/s, τ ≈ 112.9 N·m - Üç yanılgı: yük artınca yavaşlar sanmak, motor için ayrı denklemler sanmak, iç gerilim öndeyse motor sanmak Bölümler: 0:00 Geçen Ders ve Bugün 0:17 Generatörden Motora 0:39 Senkron Motorun İlkesi 1:05 Hız Sabit 1:24 Motor Eşdeğer Devresi 1:50 Motor Fazör Diyagramı 2:23 Stator Direnciyle 2:55 Generatör mü, Motor mu? 3:14 Manyetik Alanlarla 3:43 Geçişin Sayıları 4:07 İndüklenen Tork 4:30 Üç Yanılgı 4:55 Özet ve Sıradaki Ders Sıradaki derste senkron motorun tork–hız eğrisini ve yük değiştiğinde neler olduğunu görüyoruz. Kaynak kitap: Stephen J. Chapman, Electric Machinery Fundamentals, 5. baskı — Bölüm 5.1 (konu sırası ve problem tipleri). Örnekler özgündür. Elektrik-Elektronik, Mekatronik, Enerji ve Makine Mühendisliği öğrencileri için Elektrik Makineleri serisinin yirmi beşinci dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.