Tıbbi Farmakoloji #18 | Antidepresanlar: Sinapsın Üç Musluğu
AntidepresanlarEğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK
Üç ilaç aynı şeyi istiyor: sinapsta daha çok serotonin. Biri geri alım pompasını tıkıyor, biri nöronun içindeki yıkım enzimini kapatıyor, biri salınımı frenleyen reseptörü susturuyor. Hangisi ne kadar birikim yapar, ve sinapstaki artış hemen olduğu hâlde yanıt neden geç gelir? Bu derste antidepresanları "etki hangi musluğu kapattığından, yan etki hangi reseptörü tıkadığından gelir" kuralıyla kuruyor; seçici serotonin geri alım inhibitörlerini, serotonin noradrenalin geri alım inhibitörlerini, trisiklikleri, atipikleri ve monoamin oksidaz inhibitörlerini sınav sorularıyla çözüyoruz. Bu derste: - Biyojenik amin kuramı ve sınırı: sinapstaki artış hemen, yanıt gecikmeli - Zihinsel model: sinapsın üç musluğu (geri alım pompası, monoamin oksidaz, alfa 2 freni) - Üç klasik yanlış: artış hemen etki değildir, her antidepresan ağız kurutmaz, mirtazapin pompayı tıkamaz - Sınav sorusu 1: sinapsın sayı modeli (pompa kapalı, enzim kapalı, ikisi birden, gecikme) - Seçici serotonin ve serotonin noradrenalin geri alım inhibitörleri: seçicilik, CYP2D6, etkin metabolit - Trisiklik antidepresanlar: reseptör parmak izi (muskarinik, alfa 1, H1) - Atipik antidepresanlar: bupropion, mirtazapin, trazodon, vilazodon, vortioksetin - Monoamin oksidaz inhibitörleri: güvenlik valfi, geri dönüşümsüz kilit, tiramin; lityum - Sınav sorusu 2: altı ilaç, üç soru parmak izi tablosu - Sıra sizde: üç şıklı soru - Ne yaptık? Tek kural Bölümler: 0:00 Üç İlaç, Aynı Hedef: Kim Ne Kadar? 1:04 Biyojenik Amin Kuramı ve Sınırı 1:35 Zihinsel Model: Sinapsın Üç Musluğu 2:14 Üç Klasik Yanlış 2:52 Örnek 1: Sinapsın Sayı Modeli 6:17 Seçici Serotonin ve Serotonin Noradrenalin Geri Alım İnhibitörleri 7:26 Trisiklik Antidepresanlar ve Reseptör Parmak İzi 8:14 Atipik Antidepresanlar 8:58 Monoamin Oksidaz İnhibitörleri ve Lityum 9:57 Örnek 2: Altı İlaç, Üç Soru 12:46 Sıra Sizde: Üç Şıklı Soru 14:42 Ne Yaptık? 15:07 Tek Kural ve Sıradaki Ders Sıradaki derste antipsikotiklere geçiyoruz; dopamin reseptörleri sahneye çıkıyor. Kaynak kitap: Karen Whalen (ed.), Lippincott Illustrated Reviews: Pharmacology, 6. baskı (Wolters Kluwer, 2015), Bölüm 10 (s. 135–146); Türkçe terimler: Goodman ve Gilman'ın Farmakoloji ve Tedavi El Kitabı, 2. baskı (Güneş Tıp Kitabevleri, 2017). Tanımlar ve sayısal değerler kitaptan alındı; 3D sahneler, şekiller ve örnekler özgündür. Bu video eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir; videoda hiçbir ilaç için doz, tedavi ya da ilaç seçimi önerisi yoktur, ilaç adları yalnız mekanizma örneğidir. Bu video eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Videoda hiçbir ilaç için doz, tedavi ya da ilaç seçimi önerisi yoktur; ilaç adları yalnız mekanizma örneğidir. Tıp, eczacılık ve sağlık bilimleri öğrencileri için Tıbbi Farmakoloji serisinin 18. dersi.
Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.