Üretim Teknolojileri #13 | Haddeleme ve Dövme: Merdane Kuvveti, Tork ve Güç

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Tozdan büyük metal parçalara geçiyoruz: haddeleme ve dövme. Sınavda soru şöyle gelir: 30 mm kalın, 250 mm geniş levha 24 mm'ye haddeleniyor; merdane yarıçapı 300 mm, 40 dev/dk. Sürtünme yeter mi, merdane kuvveti, torku ve gücü ne? Hepsini adım adım, her işlemi tek tek göstererek hesaplıyoruz. Bu derste: - Tek fikir: merdane metali sürtünmeyle içeri çeker ve ezer; kuvvet, ortalama akma gerilmesi çarpı temas alanıdır. - Üç klasik yanlış: mühendislik şekil değiştirmesi kullanmak; temas boyunu merdane çevresi sanmak; dövmede sürtünme düzeltmesini unutmak. - Soru 1 (sınav tipi, tam çözüm): en büyük azalma 0.15² × 300 = 6.75 mm; ε = ln(30 / 24) ≈ 0.2231; ortalama akma ≈ 274.9 MPa; L ≈ 42.43 mm; F ≈ 2.916 MN; T ≈ 61.87 kN·m; P ≈ 518 kW. - Soru 2 (kısa varyant): Ø50 × 40 silindirin 20 mm'ye yığılması: Yf ≈ 456.2 MPa, A ≈ 3927 mm², Kf ≈ 1.21, F ≈ 2.17 MN. - Soru 3: siz deneyin, sonra çözüm (μ 0.1, R 250 → en büyük azalma 2.5 mm). Bölümler: 0:00 Sınav sorusu: sıcak haddeleme 0:59 Tek fikir 2:06 Üç klasik yanlış 2:39 Soru 1: levha haddeleme 3:20 Adım 1: azalma ve gerçek şekil değiştirme 3:52 Adım 2: ortalama akma gerilmesi 4:26 Adım 3: temas boyu ve merdane kuvveti 5:03 Adım 4: tork ve güç 5:51 Soru 2: dövmede kuvvet 6:50 Soru 3: sıra sizde 7:02 Soru 3: çözüm 7:20 Ne yaptık? Yöntem geri sayımı 7:44 Akılda kalacak kural Gelecek derste: sac metal — kesme kuvveti, boşluk ve bükme. Kaynak kitap: M. P. Groover, Fundamentals of Modern Manufacturing: Materials, Processes, and Systems, 4. baskı — §18.2 haddeleme, §19.1 dövme, §19.3 kuvvet bağıntıları (konu sırası ve kavramlar). Örnekler özgündür. Makine mühendisliği öğrencileri için Üretim (İmalat) Teknolojileri serisinin on üçüncü dersi.