Fizyoloji #17 | Mikrodolaşım ve Lenf Sistemi: Starling Kuvvetleri, Onkotik Basınç ve Lenf Akımı

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Bu seri Guyton'un bölüm sırasını izler; aradaki dersler hazırlandıkça yerine eklenecek. Önceki derste şebekenin esnek parçalarını gördük; bugün en ince borulara, damlatma borularına iniyoruz. Borunun duvarındaki incecik yarıklardan su iki yöne de geçer, dört kuvvet çekişir: borunun başında su dışarı sızar, sonunda geri emilir, kalan fazla suyu kapaklı drenaj kanalları, yani lenf sistemi toplar. Üç sınav sorusunu adım adım çözüyoruz: arteriyel ve venöz uçta net basınç kaçtır, sıvının ne kadarı geri döner; plazma proteinleri yirmi sekiz milimetre cıvayı nasıl kurar, albüminin payı neden yaklaşık yüzde seksendir; kılcal basıncı yirmi milimetre cıva artarsa dokuya net sızma neden altmış sekiz katına çıkar? Tıp, hemşirelik, ebelik ve sağlık bilimleri öğrencileri için. Bu derste: - Zihinsel model: su şebekesinin damlatma boruları ve drenajı — yarıklı boru (kılcal duvarı), dört kuvvet (Starling), başta sızma, sonda geri emilim, kapaklı drenaj (lenf), çamur (ödem) - Kılcal duvarı: tek kat endotel, 6–7 nm yarıklar; asıl alışveriş difüzyondur, net sızma dakikada yalnız 2 ml - Dört Starling kuvveti: kılcal basıncı, hücrelerarası sıvı basıncı (gevşek dokuda ≈ −3), plazma ve hücrelerarası kolloid ozmotik basınç; filtrasyon = Kf × net filtrasyon basıncı - Örnek 1: arteriyel uç 30 + 3 + 8 − 28 = 13 dışa; venöz uç 28 − (10 + 3 + 8) = 7 içe; sıvının ≈ 9/10'u geri emilir, 1/10'u lenfe gider - Kolloid ozmotik basınç: plazmada ≈ 28 mm Hg = 19 protein + 9 Donnan etkisi; belirleyen taneciğin kütlesi değil sayısı; hücrelerarası sıvıda ≈ 8 - Örnek 2: 7,3 g/dl protein, 28 mm Hg; albümin 21,8 / 28 ≈ %78; gram başına albümin globulinin 2 katı (140 000 / 69 000) - Örnek 3 (girişteki soru): Starling dengesi 28,3 − 28 = 0,3 mm Hg; Kf = 2 / 0,3 ≈ 6,67; lenf 120 ml/sa = 2 ml/dk; + 20 mm Hg → 20,3 / 0,3 ≈ 68 kat - Lenf sistemi: kapakçıklı lenf kılcalları, bağlayıcı iplikçikler, torasik kanal; akımı hücrelerarası basınç ve lenf pompası belirler; taşma mekanizması, egzersizde 10–30 kat Bölümler: 0:00 Sınav Sorusu: Kılcalda Sızma 0:21 Damlatma Borularına İniyoruz 1:00 Zihinsel Model: Damlatma Borusu ve Drenaj 2:05 Kılcal Duvarı 2:40 Dört Starling Kuvveti 3:25 Örnek 1: Arteriyel ve Venöz Uç 6:51 Kolloid Ozmotik Basınç 7:26 Örnek 2: Plazma Proteinleri 10:53 Lenf Sistemi 11:29 Örnek 3: Starling Dengesi ve Lenf 15:32 Lenf Pompası ve Taşma 16:13 Üç Klasik Yanlış 16:39 Bu derste öğrendiklerimiz 17:05 Kural ve Kapanış Seride sıradaki ders #18: Doku Kan Akımının Yerel ve Humoral Kontrolü (hazırlandıkça eklenecek). Kaynak kitap: John E. Hall, Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, 13. baskı (Elsevier, 2016), Bölüm 16 (Mikrodolaşım ve Lenfatik Sistem: Kapiller Sıvı Değişimi, Hücrelerarası Sıvı ve Lenf Akımı, s. 189–201). Türkçe terimler: Guyton ve Hall Tıbbi Fizyoloji, 13. baskı. Tanımlar ve sayısal değerler kitaptan alındı; 3D sahneler, şekiller ve örnek kurguları özgündür. Bu video eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Videoda tanı, tedavi ya da hastaya yönelik öneri yoktur; klinik örnekler yalnız temel bilimi anlatmak içindir. Tıp ve sağlık bilimleri öğrencileri için Fizyoloji serisinin 17. dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.