Tıbbi Farmakoloji #01 | Derse Giriş: İlacın Vücuttaki Yolculuğu

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Tıbbi Farmakoloji dersine hoş geldiniz. Bir tablet yuttuğunuzda içindeki molekül etki edeceği hücreye nasıl ulaşır, yolda nelerle karşılaşır? İlk derste farmakolojinin iki temel sorusunu ve ilacın vücuda giriş kapılarını, yani uygulama yollarını çalışıyoruz. Bu derste: - Farmakoloji iki soru sorar: vücut ilaca ne yapar (farmakokinetik), ilaç vücuda ne yapar (farmakodinami) - Farmakokinetiğin dört adımı: emilim, dağılım, metabolizma, eliminasyon (ADME); etkinin başlangıcı, şiddeti ve süresi - Plazma konsantrasyonu–zaman eğrisi: giren ile çıkanın yarışı (küvet benzetmesi) - Uygulama yolları üç grupta: enteral, parenteral ve diğerleri; yolu ilacın özelliği ve amaç belirler - Ağızdan yol: enterik kaplama ve uzatılmış salım - Dil altı ve yanak içi: karaciğerde ilk geçişin atlanması - Damar içi (bolus ve infüzyon), kas içi (sulu ve depo), deri altı - Soluma, burun, intratekal, topikal, transdermal ve rektal yol (rektal kanın yüzde 50'si kapı dolaşımına uğramaz) - Emilim örüntüleri ve molekülden kapıya bir alıştırma; üç yaygın yanılgı Bölümler: 0:00 Tıbbi Farmakolojiye Hoş Geldiniz 1:10 Bir Tabletin Yolculuğu 1:51 İki Soru: Farmakokinetik ve Farmakodinami 2:30 Farmakokinetiğin Dört Adımı (ADME) 3:09 Plazma Konsantrasyonu–Zaman Eğrisi 3:54 Uygulama Yolları: Üç Grup 4:37 Ağızdan (Oral) Yol 5:22 Dil Altı ve Yanak İçi 6:00 Damar İçi (İntravenöz) Yol 6:42 Kas İçi ve Deri Altı 7:32 Diğer Yollar 8:23 Emilim Örüntüleri 9:00 Alıştırma: Molekülden Kapıya 9:53 Üç Yanılgı 10:28 Özet 11:06 Sıradaki Ders Sıradaki ders: bir ilaç molekülü hücre zarından nasıl geçer; pH ve iyonlaşma bu geçişi nasıl değiştirir? Kaynak kitap: Karen Whalen (ed.), Lippincott Illustrated Reviews: Pharmacology, 6. baskı (Wolters Kluwer, 2015), Bölüm 1–2. Türkçe terimler: Goodman ve Gilman'ın Farmakoloji ve Tedavi El Kitabı, 2. baskı (Güneş Tıp Kitabevleri, 2017). Tanımlar ve sayısal değerler kitaptan alındı; 3D sahne, şekiller ve örnekler özgündür. Bu video eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Videoda hiçbir ilaç için doz, tedavi ya da ilaç seçimi önerisi yoktur; ilaç adları yalnız mekanizma örneğidir. Tıp, eczacılık ve sağlık bilimleri öğrencileri için Tıbbi Farmakoloji serisinin 1. dersi.