Fizyoloji #31 | Böbrek Tübüllerinde Geriemilim ve Sekresyon

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Dakikada 24 mg süzülen bir madde idrara 21 mg ile çıkıyorsa tübül ne yaptı: yalnız geri mi aldı, yoksa salgıladı da mı? Süzülen 120 mL'nin neden yalnız 1,2 mL'si idrara kalır? Tek bir dosyayı nefron boyunca segment segment çözüyoruz: su, sodyum, glukoz ve X maddesi için süzülen, geri alınan, salgılanan ve atılan miktarlar; ardından derişim oranı ile yüzdeyi karıştırmamayı gösteriyoruz. Tıp, hemşirelik, ebelik ve sağlık bilimleri öğrencileri için. Bu derste: - Geri alımın seçiciliği ve büyüklüğü (glukoz, sodyum, üre, kreatinin); hücre içinden ve hücreler arasından geçiş, kütle akımı - Aktif ve pasif taşıma: doğrudan (birincil) aktif taşıma ve Na-K pompası, ikincil aktif eş ve karşı taşıma (SGLT2 %90, SGLT1 %10, Na-H değiştirici), pinositoz - Taşıma maksimumu ve eşik: glukoz Tm ≈ 375 mg/dk, süzülen yük ≈ 125 mg/dk, eşik ≈ 200 mg/dL, yayılma; gradyan-zaman taşıması - Suyun, klorürün ve ürenin pasif geri alımı; çözücü sürüklenmesi - Proksimal tübül (%65, fırçamsı kenar, mitokondri, klorür 105 → 140, salgı) - Henle kulpu: ince inen kolda su, kalın çıkan kolda 1-Na 2-Cl 1-K taşıyıcısı, lümen +8 mV, magnezyum ve kalsiyum, kulp diüretikleri - Distal tübül ve makula densa, Na-Cl eş taşıyıcısı ve tiyazidler; geç distal ve toplayıcı kanalda esas hücreler ve ara hücreler (A/B) - Medüller toplayıcı kanal: ADH, üre taşıyıcıları, H⁺ salgısı - Segmentlerde derişim değişimleri, inülin oranı (kitap 3 ve 125, suyun %99'dan fazlası geri alınır) - Su: 120 × 0,65 = 78; 120 − 78 = 42; 120 × 0,20 = 24; 42 − 24 = 18; 18 − 12 = 6; 6 − 4,8 = 1,2 mL/dk; 4,8 / 120 = 0,04 (%4); inülin oranı 120 / 1,2 = 100 - Sodyum: 0,12 × 140 = 16,8 mmol/dk; 16,8 × 0,65 = 10,92; 5,88; 4,2; 1,68; 0,84; 0,84 − 0,756 = 0,084 mmol/dk; idrar sodyumu 0,084 / 0,0012 = 70 mmol/L - Glukoz: 120 × 1 = 120; 120 × 0,90 = 108; 120 − 108 = 12; 12 − 12 = 0 mg/dk - X: 120 × 0,2 = 24; 24 − 6 = 18; 18 + 3 = 21 mg/dk (net salgı değil, net geri alım 3); 21 / 24 = 0,875 → %87,5 atılır; derişim oranı 87,5 kat — oran yüzde değildir - Kısa varyant: süzülen 480 mg/dk, Tm 300 → 180 mg/dk atılır; idrar 3 mL/dk ise 60 mg/mL Bölümler: 0:00 24 mg Süzülüyor, 21 mg Çıkıyor 0:30 Kaynak, Geri Alım ve Salgı 1:23 Aktif ve Pasif Taşıma 2:57 Taşıma Maksimumu, Eşik ve Pasif Geri Alım 4:08 Dosya: Verilenler ve Adımlar 5:27 Su: Proksimal Tübül 6:18 Su: Henle Kulpu ve Distal Tübül 7:15 Su: Toplayıcı Kanal ve İnülin Oranı 8:28 Sodyum: Proksimal Tübül ve Kalın Çıkan Kol 9:59 Sodyum: Distal Tübül, Esas ve Ara Hücreler 11:28 Glukoz: 120 → 108 + 12 → 0 12:19 X Maddesi: 24 → 18 → 21 ve 87,5 Kat 13:59 Kısa Varyant: Tm 300 15:19 Özet 15:44 İşaret, Yüzde ve Derişim Kuralı Önceki ders: Fizyoloji #30 | Glomerül Filtrasyonu, Böbreğin Kan Akımı ve Kontrolleri (bağlantı yayınlanınca eklenecek). Sonraki ders: Fizyoloji #32 (Bölüm 28 devamı: tübül geri alımının düzenlenmesi ve klirens; hazırlanıyor). Kaynak kitap: John E. Hall, Guyton and Hall Textbook of Medical Physiology, 13. baskı (Elsevier, 2016), Bölüm 28 ilk parça, basılı s. 347–358 ve s. 359'daki inülin oranı paragrafı (PDF s. 337–349). Türkçe terimler: Guyton ve Hall Tıbbi Fizyoloji, 13. baskı. Şekiller ve çözümlü örnekler özgündür; dosyadaki sayılar öğretim için seçilmiştir, kitaptaki tipik değerlerden (ör. medüller toplayıcı kanalda süzülen suyun %10'undan azı) bilerek farklı olabilir. Bu video eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Videoda tanı, tedavi, ilaç ya da doz önerisi yoktur; ilaç adları yalnız taşıyıcıyı tanıtmak için geçer, örnekteki sayılar öğretim için hazırlanmıştır. Tıp ve sağlık bilimleri öğrencileri için Fizyoloji serisinin 31. dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.