Makina Teorisi #11 | Hız Oranı, Mekanik Avantaj, Merkezoidler ve Kayma Hızı

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Kilitli penseyle bir cıvatayı kavrarsınız: eliniz küçük bir kuvvet uygular, ağızlar ise çok büyük bir kuvvetle sıkar. Aynı etkiyi dört çubuklu mekanizmamızda görelim. Krankın koluna 10 newton uyguluyoruz. Krank 60 derecedeyken uçtaki kuvvet yaklaşık 22 newton. Krank 25 dereceye indiğinde 500 newtonun üstüne çıkıyor. Bu kuvvet nereden geliyor? Bu derste: - Açısal Hız Oranı: Önce açısal hız oranı: çıkış uzvunun açısal hızı bölü giriş uzvunun açısal hızı. Geçen ders bunu ani dönme merkezleriyle bulmuştuk. - Mekanik Avantaj: Şimdi mekanik avantaj. Sürtünmeyi ihmal edersek giren güç çıkan güce eşittir; güç, tork çarpı açısal hızdır. - Ölü Konum: Mekanik avantajın sınırsız büyüdüğü yer: ölü konum. Krank ile biyel aynı doğruya geldiğinde külbütör bir an durur; açısal hızı sıfırdır. - Merkezoidler: Ani dönme merkezi her an yer değiştirir. Gövdeye göre biyelin ani merkezinin izlediği yola sabit merkezoid, biyele göre izlediği yola hareketli merkezoid denir. - Kayma Hızı: Kayan mafsallarda bir de kayma hızı vardır. Örnek: krankın pimi, oluklu bir kolun içinde kayıyor. - Bir Noktanın Hızı: Son araç: biyel üzerindeki herhangi bir noktanın hızı. P noktası, A'dan 50 milimetre uzakta ve biyel doğrultusuyla 30 derece açı yapıyor. Bölümler: 0:00 Bu kuvvet nereden geliyor? 0:30 Açısal Hız Oranı 1:08 Mekanik Avantaj 1:58 Ölü Konum 2:35 Merkezoidler 3:35 Kayma Hızı 4:18 Bir Noktanın Hızı 5:18 Üç Tuzak 5:45 Özet ve Sıradaki Ders Bir sonraki derste ivme analizine başlıyoruz. Kaynak kitap: Robert L. Norton, Design of Machinery: An Introduction to the Synthesis and Analysis of Mechanisms and Machines, 2. baskı — 6 "Velocity Analysis": §6.4 ani merkezlerle hız analizi (açısal hız oranı, mekanik avantaj, ölü konum), §6.5 merkezoidler (konu sırası ve kavramlar). Örnekler özgündür. Makine mühendisliği öğrencileri için Makina Teorisi serisinin on birinci dersi.