Zemin Mekaniği #22 | Üç Eksenli Deney: Konsolidasyonlu Drenajlı (CD) Deney ve Mohr Dairesi

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Sınavda şöyle bir soru geliyor: normal konsolide bir kille konsolidasyonlu drenajlı (CD) üç eksenli deney yapılıyor. Hücre basıncı 120 kPa; numune 160 kPa deviatör gerilmede kırılıyor. Sürtünme açısı kaç, kırılma düzlemi nerede, hücre basıncı iki katına çıksa ne olur? Bu derste üç eksenli deneyin nasıl yapıldığını görüyor, Mohr dairesiyle sürtünme açısını buluyor ve bu sınav sorusunu bütün şıklarıyla, hiçbir işlemi atlamadan çözüyoruz. Bu derste: - Kalabalık otobüs sezgisi: yanlardan ne kadar sıkışıksanız sizi devirmek o kadar zor; hücre basıncı σ3, pistonun eklediği deviatör gerilme Δσd, kırılmada σ1 = σ3 + Δσd. - Üç eksenli hücre: lastik zarlı silindir numune (çap ≈ 36 mm), su dolu hücre; CD deneyinin iki aşaması: hücre basıncı ve konsolidasyon (Skempton B ≈ 1), sonra drenaj açıkken yavaş yükleme; boşluk suyu basıncı sıfır, toplam gerilme = efektif gerilme. - Gevşek kum ve normal konsolide kilde eğri yavaşça yükselir, sıkı kum ve aşırı konsolide kilde tepe yapar. - Klasik yanlış: deviatör gerilmeyi büyük asal gerilme sanmak; Δσd = σ1 − σ3. - Soru 1: σ′3 = 120, σ′1 = 120 + 160 = 280 kPa; sin φ′ = 160 / 400 = 0.4 → φ′ ≈ 23.6°; merkez 200, yarıçap 80; θ = 45 + 11.8 ≈ 56.8°; σ′f = 200 − 32 = 168 kPa, τf ≈ 80 × 0.92 ≈ 73 kPa; σ3 = 240 kPa için σ′1 = 240 × 280 / 120 = 560 kPa, Δσd = 320 kPa. - Soru 2 (kısa varyant): sıkı kum, σ3 = 50, Δσd = 100 kPa → σ′1 = 150, sin φ′ = 0.5 → φ′ = 30°, θ = 60°; σ′f = 75 kPa, τf ≈ 43 kPa. Bölümler: 0:00 Bugünün Sorusu: Üç Eksenli Deney 0:51 Kalabalık Otobüs: Hücre Basıncı ve Deviatör Gerilme 1:31 Üç Eksenli Hücre ve CD Deneyinin İki Aşaması 2:16 Kapsam Haritası 2:29 Klasik Yanlış: Deviatör Gerilme Büyük Asal Gerilme Değil 2:48 Soru 1: Normal Konsolide Kil, CD Deneyi (a, b, c, d) 3:30 (a) Asal Gerilmeler, (b) Sürtünme Açısı 4:38 (c) Kırılma Düzlemi, (d) Hücre Basıncı İki Katına Çıkarsa 6:04 Soru 2 (Kısa Varyant): Sıkı Kum 7:10 Ne Yaptık? 7:36 Akılda Kalan Kural Bir sonraki derste drenajı kapatacağız: konsolidasyonlu drenajsız (CU) ve drenajsız (UU) deneyler. Kaynak kitap: B. M. Das, K. Sobhan, Principles of Geotechnical Engineering, 9. baskı, §12.8–12.9. Konu sırası ve problem tipleri kitaptan alındı; deney verileri ve sayılar özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Zemin Mekaniği serisinin yirmi ikinci dersi.

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.