Analog Haberleşme #05 | Costas Alıcısı ve Dik Taşıyıcılı Çoğullama (QAM)

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Çift yan bant alıcısı taşıyıcıyı kendisi üretmek zorunda; ama taşıyıcı hiç gelmiyor. Neye kilitlenecek? Bu derste Costas alıcısını ve dik taşıyıcılı çoğullamayı (QAM) sınav tipi bir soruyla adım adım çözüyoruz: kilitliyken ve küçük faz hatasında iki kolun çıkışları, faz ayırıcının denetim gerilimi ve işareti, mesaj kesilince kilidin neden kaybolduğu, 180 derece belirsizliği, ve aynı bantta iki mesaj gönderirken faz hatasının yol açtığı karışma. Bu derste: - İki kol: I = ½Ac cos φ m(t), Q = ½Ac sin φ m(t); kilitliyken Q susar - Örnek 1 (a): Ac = 4 V, m = 1.5 V tepeli 2 kHz ton → I tepe 3 V, Q = 0 - Örnek 1 (b): φ = 10° → I = 2.954 V (yalnız −0.13 dB), Q = 0.521 V: Q hatayı ele verir - Örnek 1 (c): faz ayırıcı ⟨I·Q⟩ = 2.25 sin 2φ → φ = 10°'de 0.770, işareti hatanın işareti - Örnek 1 (d): mesaj kesilince denetim sıfır; 180°'de de kilitlenebilir (I = −3 V, ters mesaj) - Örnek 2: QAM, 2 V 3 kHz (cos) + 1 V 5 kHz (sin), 1 MHz → bant 10 kHz (ayrı DSB'lerle 16 kHz); φ = 5°'de istenen 3.985 V, karışma 0.174 V (−27.2 dB) - Ek: döngünün kilitlenmesi (faz hatası zamanla sönümlenir) - En sık hata: QAM karışmasını cos φ ile hesaplamak (karışma sin φ ile gelir) Bölümler: 0:00 Taşıyıcı gelmiyorsa neye kilitlenir? 0:46 Mantık: iki kol, bir döngü 1:25 Konunun haritası ve klasik tuzaklar 1:56 Örnek 1 — sınav sorusu 2:29 Örnek 1 (a) — kilitli: Q susar 3:00 Örnek 1 (b) — küçük faz hatası 3:38 Örnek 1 (c) — faz ayırıcı ve işareti 4:18 Örnek 1 (d) — mesaj kesilince ve 180° belirsizliği 4:53 Örnek 2 — şimdi siz deneyin: dik taşıyıcılı çoğullama 5:51 Ek: döngü nasıl kilitlenir? 6:13 Ne yaptık? Yöntem geri sayımı 6:37 Akılda kalsın + sonraki ders Sonraki derste: taşıyıcının genliğini değil açısını değiştiriyoruz — frekans modülasyonu (FM) ve faz modülasyonu (PM). Kaynak kitap: Simon Haykin, Michael Moher — An Introduction to Analog and Digital Communications (2. baskı) — Bölüm 3.4–3.5 (kitap s. 120–123) (konu sırası ve problem tipleri). Örnekler özgündür. Elektrik-Elektronik, Haberleşme ve Elektronik Mühendisliği öğrencileri için Analog Haberleşme serisinin beşinci dersi.