Çelik Yapılar #03 | Çekme Elemanları: Akma mı, Kopma mı? Brüt, Net ve Etkin Net Alan

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Açılıştaki 3D animasyonda bir deney çerçevesinde bulonlu bir çelik lamayı hidrolik krikoyla çekiyoruz. Lama önce akıp uzuyor, sonra bulon deliklerinden geçen net kesitten kopuyor. Bu derste çekme elemanının iki sınır durumunu, brüt, net ve etkin net alanı, ve köşebentlerdeki gerilme düzensizliğini öğreniyoruz. Bu derste: - Çekme elemanlarının kullanım yerleri ve kesitleri; dayanımı yalnız alan belirler. - Brüt alan ve net alan; etkin delik çapı d_e = d_h + 2 mm (M20 → 22 → 24 mm). - İki sınır durumu: brüt kesitte akma (F_y·A_g, φ = 0.90, Ω = 1.67) ve net kesitte kırılma (F_u·A_e, φ = 0.75, Ω = 2.00). - Delik kenarında gerilme yığılması ve sünekliğin yeniden dağıtması. - Özgün örnek: S275 lama 180 × 12, iki M20 → A_g = 2160, A_n = 1584 mm²; akma 534.6, kırılma 510.8 kN (kırılma belirler); G = 180, Q = 140 kN ile kontrol. - Gerilme düzensizliği: A_e = U·A_n, U = 1 − x̄/l. - Özgün örnek: L100×100×10 köşebent, üç M20 → U ≈ 0.799, A_e ≈ 1342 mm², φT_n ≈ 432.7 kN. - Narinlik sınırı L/i ≤ 300 ve üç tuzak. Bölümler: 0:00 Geçen Ders ve Bugün 0:18 Bir Deney: Bulonlu Lamayı Çekmek 0:42 Çekme Elemanları 1:02 Brüt Alan ve Net Alan 1:28 İki Sınır Durumu 2:02 Gerilme Yığılması 2:25 Örnek: Bulonlu Lama 3:16 Örnek: Yük Kontrolü 3:54 Gerilme Düzensizliği 4:29 Örnek: Köşebent 5:23 Narinlik Sınırı 5:49 Üç Tuzak 6:14 Özet Bir sonraki derste şaşırtmalı delikleri, blok kırılmasını ve çekme elemanı tasarımını göreceğiz. Kaynak kitap: W. T. Segui, Steel Design, 6. baskı (Cengage, 2018), Bölüm 3.1–3.3; tamamlayıcı: ÇYTHYE 2016, Bölüm 5.4.3, 7.1–7.2. Konu sırası, tanımlar ve bağıntılar kitaptan ve yönetmelikten alındı; 3D sahne, örnekler ve sayılar özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Çelik Yapılar serisinin üçüncü dersi. Ön koşul: bu serinin ilk iki dersi.