Teknik Çizim #13 | Görünüşten Perspektife: Üç Görünüşten İzometrik Çizim

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Sınavda şöyle bir soru geliyor: üç görünüşü verilen basamaklı bir bloğun izometriğini çizin; ardından izometriği verilen bir parçanın üç görünüşünü çıkarın. Açılıştaki 3D animasyonda paftadaki üç görünüşten bir tel kutu yükseliyor; önce basamak, sonra eğik köşe kesilip atılıyor ve geriye izometrik çizim kalıyor. Bu derste görünüşlerle izometrik çizim arasında iki yönde de geçiş yapıyoruz. Bu derste: - Mantık: heykeltıraş gibi önce parçayı içine alan kutuyu çiz, sonra görünüşlerin söylediği fazlalıkları yont. Ters yönde cisme üç yönden bakıp her bakışı ayrı bir görünüşe çizeriz; iki yönde de genişlik, derinlik ve yükseklik taşınır. - İzometrik çizimin kuralları: ölçü yalnız eksen boyunca alınır (genişlik ve derinlik eksenleri yatayla 30 derece, yükseklik düşey); eksene paralel kenarlar gerçek boyunda, eğik kenar ise iki ucu eksenlerden bulunup birleştirilir. Paralel kenarlar paralel kalır; gizli çizgi gerekmedikçe çizilmez. Gösterim ISO 5456-3 (TS EN ISO 5456-3) ile adıyla anılır. - Görünüş okuma: her çizgi bir kenar, kenardan görünen bir yüz ya da eğri yüzün sınırıdır; görünür çizgiyle ayrılan iki komşu alan aynı düzlem olamaz; düz bir yüz her görünüşte benzer biçimde ya da çizgi olarak görünür. Perspektif de aynı görünüşlerden, plana bakış noktası ve resim düzlemi konarak kurulur. - Klasik yanlış: her kenarı gerçek boyuyla çizmek. Ön görünüşte 25 mm olan eğik kenar hiçbir eksene paralel değildir; izometrikte yaklaşık 30 mm çıkar ve açısı değişir. - Örnek 1: 60 × 40 × 40 mm basamaklı beton blok, önde 20 × 20 basamak, arka bölümün sağ üst köşesi eğik. Uçlar (40, 40) ve (60, 25); izometrikte uç 1 sağ kenardan 60 − 40 = 20, uç 2 üstten 40 − 25 = 15 aşağı, derinlik 40 − 20 = 20. Eğik kenarın gerçek boyu √(20² + 15²) = √625 = 25 mm. Sağlama: üst görünüşte eğik yüz 20 × 20 kare, yan görünüşte alt kenarı kesik çizgi. - Örnek 2 (izometrikten görünüş çıkarma): çelik L mesnet, taban 60 × 40 × 10, arkada 10 kalın ve 40 yüksek duvar, duvarda ⌀16 delik (merkez soldan 30, tabandan 25). Birinci açıda üst görünüş altta, sol yan görünüş sağda; delik üstte 22 ve 38'de, yanda 17 ve 33'te kesik çizgi. İzometrikte delik, kenarı 16 olan eşkenar dörtgene kenar ortalarından (köşeden 8 mm) teğet bir elips olur. Bölümler: 0:00 Bugünün Sorusu: Üç Görünüşü Tek Resimde Toplamak 0:42 Kitap ve Kapsam Haritası 1:05 Mantık: Önce Kutu, Sonra Yont 1:29 İzometrik Çizimin Üç Kuralı 2:07 Görünüş Okuma ve Perspektifin Mantığı 2:43 Klasik Yanlış: Her Kenar Gerçek Boyunda 3:03 Örnek 1: Basamaklı Beton Blok (a, b, c, d) 3:43 (a) Görünüşleri Oku 4:15 (b) Kutu ve Basamak 4:44 (c) Eğik Yüz: Uçlardan 5:19 (c) Klasik Yanlış: 25 mi, 30 mu? 5:53 (d) Koyulaştır ve Sağla 6:26 Örnek 2: İzometrikten Üç Görünüş 6:59 (a) Ön Görünüş 7:27 (b) Üst Görünüş 7:57 (c) Sol Yan Görünüş 8:29 (d) Sağlama ve En Sık Hata 8:52 (e) İzometrikte Delik 9:24 Ne Yaptık? 9:57 Akılda Kalan Kural Bir sonraki derste ölçülendirmenin ikinci bölümüne geçiyoruz: delikler, pahlar ve koordinat ölçüleri. Kaynak kitap: F. E. Giesecke vd., Technical Drawing with Engineering Graphics, 15. baskı (Pearson, 2016), §3.10–3.16, §6.6, §6.22–6.24, §23.1–23.5 ve §23.12–23.13. Kitap ABD (ANSI) standartlarıyla yazılıdır; derste Türkiye'de kullanılan TS EN ISO standartları adıyla anılır ve birinci açı izdüşümü esas alınır. Konu sırası ve kurallar kitaptan alındı; animasyon, figürler, örnekler ve sayılar özgündür. İnşaat Mühendisliği öğrencileri için Teknik Çizim serisinin 13. dersi.