MATLAB Temel #32 | Simulink'te Transfer Fcn ve State-Space: Aynı Sistem Üç Yoldan (R2026b)

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Simulink bölümünde tek bir yay–kütle–sönümleyici sistemini üç farklı yoldan kuruyoruz: integratör zinciri, Transfer Fcn bloğu ve State-Space bloğu. Üçünün aynı sonucu verdiğini görüyor, hangisini ne zaman seçeceğimizi konuşuyor ve linmod ile diyagramdan doğrusal modeli geri çıkarıyoruz. Kütle 2 kg, sönüm 3, yay sabiti 20 ve 10 N'luk sabit kuvvetle Newton'un ikinci yasasından ivme denklemini kuruyoruz. İntegratör zincirini ayrı bir model olarak kaydedip Model bloğuyla çağırıyor; Laplace dönüşümüyle 1/(m s² + c s + k) transfer fonksiyonunu ve A = [0 1; −10 −1.5], B = [0; 0.5], C = [1 0], D = 0 durum uzayı modelini türetiyoruz. Üç yolun en büyük konumu 0.7322 metre; aralarındaki en büyük fark 1.1102e-16, yani bilgisayarın sayı hassasiyeti kadar. linmod aynı A, B, C, D'yi veriyor; tf ile 0.5/(s² + 1.5 s + 10) çıkıyor. Ekrandaki her komut, çıktı ve model MATLAB/Simulink R2026b'de gerçekten çalıştırıldı. Bu derste: 1. Yay–kütle–sönümleyici: Newton'un ikinci yasası 2. Integrator zinciri ve Model bloğu 3. Transfer Fcn bloğu: 1/(m s² + c s + k) 4. State-Space bloğu: A, B, C, D 5. Üç yolun karşılaştırması 6. linmod: diyagramdan doğrusal model Bölümler: 0:00 MATLAB Temel #32: aynı sistem, üç yol 0:32 Yay, kütle, sönümleyici 1:02 1) Integrator zinciri ve Model bloğu 1:32 2) Transfer Fcn 2:00 3) State-Space 2:31 Üç yol yan yana: 0.7322 3:06 linmod: diyagramdan model 3:43 Hangisi ne zaman? 4:15 Sonraki ders: PID Controller Kaynak kitap: MathWorks Simulink R2026b belgeleri (Integrator, Transfer Fcn, State-Space, Model, linmod) ve Control System Toolbox (tf, ss). Sonuçlar analitik çözümle sınandı. Anlatım, örnekler ve ekranlar özgündür. Hedef kitle: sinyaller-sistemler veya kontrol dersi alan tüm mühendislik öğrencileri. Ön koşul: MATLAB Temel #31 (Alt Sistem ve Maske) ve #27.