İş Etüdü #04 | İşçi ve Makine Şeması: Bir Operatöre Kaç Tezgâh?

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Bir operatör tezgâhı yüklüyor, sonra tezgâh 8 dakika kendi kendine çalışırken bekliyor. Ona ikinci, üçüncü tezgâhı verirsek boşluğu kapanıyor; dördüncüyü verirsek bu kez tezgâhlar onu bekliyor. Hangisi daha pahalı? İş Etüdü serisinin dördüncü dersinde bu sınav sorusunu her bölmeyi ve her çarpmayı tek tek yaparak çözüyoruz. Bu derste: - İki çevrim: tezgâhın çevrimi (yükleme + kendi başına çalışma) ve operatörün tezgâh başına süresi (yükleme + yürüme). - İşçi ve makine şeması: zaman ekseninde operatör ve tezgâh sütunları; senkron servis. - Tezgâh sayısı = (yükleme + çalışma) / (yükleme + yürüme); kesirli sonuçta iki aday. - En sık hatalar: yürümeyi unutmak; kesirli sonucu düşünmeden yukarı yuvarlamak. - Örnek 1 (sınav sorusu, a, b, c): yükleme 2, çalışma 8, yürüme 1 dakika; operatör 180, tezgâh 240 TL/saat. 10 bölü 3, yaklaşık 3.3: adaylar 3 ve 4. 3 tezgâhta saatte 18 parça, operatör turda 1 dakika bekler, adet maliyeti 50 TL; 4 tezgâhta saatte 20 parça, her tezgâh 2 dakika bekler, adet maliyeti 57 TL. U düzeniyle yürüme yarım dakikaya inince 4 tezgâh senkron: saatte 24 parça, adet maliyeti 47.5 TL. - Prosedür: çevrimleri yaz, böl ve adayları bul, iki adayın üretimini hesapla, adet maliyetini karşılaştır. - Örnek 2 (kısa varyant): paketleme makineleri; 5 makine, saatte 40 paket; altıncı makine üretimi artırmaz. - Kural: kimin beklediğine bak, kararı adet maliyetine bırak. Bölümler: 0:00 Kapak 0:03 Bir operatöre kaç tezgâh? 0:36 İki çevrim, işçi ve makine şeması, senkron servis 1:28 Klasik yanlışlar 1:52 Örnek 1: soru ve prosedür 2:36 (a) Çevrimler ve iki aday 3:07 (b) Kim bekliyor? Saatlik üretim 3:51 (b) Adet maliyeti: 50 mi, 57 mi? 4:45 (c) U düzeni: senkron servis 5:29 Örnek 2: paketleme makineleri 6:14 Ne yaptık? Yöntem geri sayımı 6:30 Kural ve sıradaki ders Sıradaki ders: montaj hattı dengeleme. Kaynak kitap: A. Freivalds, Niebel's Methods, Standards, and Work Design, 13. baskı (McGraw-Hill, 2014), Bölüm 2.2–2.3. Konu sırası, tanımlar ve yöntem kitaptan alındı; 3D sahne, örnekler ve sayılar özgündür. Endüstri Mühendisliği öğrencileri için İş Etüdü serisinin dördüncü dersi. Ön koşul: dört işlem.