Malzeme Bilimi #14 | Yorulma ve Sünme: S–N Eğrisi ve Larson–Miller

Kırılma Mekaniği ve Darbe Deneyleri

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Tek seferde koparamadığımız bir ataş telini ileri geri büktüğümüzde neden kolayca kırılır? Yüksek sıcaklıkta çalışan bir türbin kanadı veya yangına maruz kalan çelik kiriş sabit yük altında zamanla nasıl uzar? Malzeme Bilimi #14 dersinde Callister 10e Bölüm 8'in ikinci yarısını (§8.7–8.15) ele alarak çevrimsel yük altında yorulmayı, S–N eğrilerini ve yüksek sıcaklıkta sünme ömür tahminini sıfırdan kuruyoruz. Bu derste: - Çevrimsel gerilme türleri (tam tersinir R = −1, asimetrik, rastgele), ortalama gerilme (σm), gerilme aralığı (σr), genlik (σa) ve çekme (+), basma (−) işaret kuralı. - Çözümlü Örnek 1: Döner iş milinde (+240 MPa çekme, 120 MPa basma) ortalama +60 MPa, aralık 360 MPa, genlik 180 MPa, R = −0,50 ve basma işaret tuzağı. - Dönen eğme deneyi ve S–N eğrisi: çelik ve titanyumdaki yatay yorulma sınırı vs alüminyum ve bakırdaki sürekli düşüş; midye kabuğu (beachmark) duruş halkaları ve mikro striation izleri; bilyalı dövme (shot peening), ısıl yorulma ve korozyonlu yorulma. - Çözümlü Örnek 2: Alüminyum yarı-log S–N eğrisinden 185 MPa için logaritmik üs orantısıyla ömür okuma (3,16×10⁶ çevrim), doğrusal ortalama tuzağı (5,5×10⁶) ve 10⁸ çevrim için izin verilen genlik (55 MPa). - Yüksek sıcaklıkta (T üstü 0,4·Tm Kelvin) sabit yükte sünmenin üç evresi (birincil pekleşme, ikincil kararlı hız ε̇s, üçüncül tane sınırı mikro boşluk birleşmesi ve kopma). - Gerilme ve sıcaklık etkisi (güç–Arrhenius yasası), yüksek sıcaklık alaşımlarında büyük tane / tek kristal yapısı ve Larson–Miller parametresi m = T·(C + log tr). - Çözümlü Örnek 3: Süperalaşım türbin parçasında T1 = 827 °C (1100 K) için 1000 saat kopma ömrü, +50 °C artışla (877 °C = 1150 K) ömrün 100 saate (10 kat) düşüşü ve Kelvin birim tuzağı. - İnşaat mühendisliğinde köprü/vinç kirişleri, kaynak dikişi taşlama, yangında çelikte sünme sehimi ve üç klasik sınav tuzağı. Bölümler: 0:00 Giriş: Tekrarlı bükülen ataş ve sessiz metal hasarları 0:53 Ders Haritası — Callister Bölüm 8 (§8.7–8.15) 1:18 Çevrimsel Gerilme Parametreleri (σm, σr, σa ve R) 2:10 Örnek 1 — Soru: Asimetrik Döner İş Mili Yükü 2:41 Örnek 1 — Çözüm (σm = +60, σa = 180 MPa, R = −0,50) 4:51 S–N Eğrisi, Midye Kabuğu İzleri ve Ömür Etkenleri 6:00 Örnek 2 — Soru: Alüminyum Yarı-Log S–N Eğrisi 6:38 Örnek 2 — Çözüm (Nf = 3,16×10⁶ çevrim ve σizin = 55 MPa) 8:42 Yüksek Sıcaklıkta Sünme ve Üç Evresi (Birincil, İkincil, Üçüncül) 9:37 Gerilme, Sıcaklık Etkisi ve Larson–Miller Parametresi 10:38 Örnek 3 — Soru: Süperalaşım Ömür Tahmini (827 °C ve 877 °C) 11:13 Örnek 3 — Çözüm (1000 saat → 100 saat, Kelvin Kuralı) 13:13 İnşaat Uygulamaları ve Sınavda En Çok Puan Kaybettiren 3 Tuzak 14:09 Yöntem Geri Sayımı (4 Adım Özeti) 14:43 Akılda Kalacak Kural ve Kapanış

Bu videoyu izlemek için Premium üyelik gerekir.