Biyokimya #13 | Monosakkarit ve Disakkarit Metabolizması

Eğitmen: Dr. Süleyman Burak ÇELİK

Karaciğer bir fruktozu iki pirüvata kadar yıkıyor. Fruktoz glikolizin dar boğazını atlıyor; peki bu, glukozdan daha çok ATP demek mi? Net kaç ATP kazanılır: bir mi, iki mi, üç mü? Cevap, yatırımı ve kazancı ayrı saymakta; aldolaz B kapısı kapanınca ne olduğu da aynı hesapta. Tıp, hemşirelik, ebelik ve sağlık bilimleri öğrencileri için. Bu derste: - Zihinsel model: glikoliz nehri, giriş kapıları ve sorbitol göleti (formülden önce) - Fruktoz: sukroz kaynağı, insülinsiz giriş, fruktokinaz ve aldolaz B - Çözümlü sınav sorusu 1: iki trioz, tek kapı; yatırım 2 ATP (fruktokinaz + trioz kinaz), kazanç 4 ATP + 2 NADH, net 2 ATP, glukozla fark 0; aldolaz B eksikse fruktoz 1-fosfat birikir, fosfat tuzağa düşer, ATP düşer - Sorbitol yolu: aldoz redüktaz ve NADPH, sorbitol dehidrogenaz; sorbitol zarı geçemez, su çekilir, hücre şişer - Galaktoz yolu: galaktokinaz, galaktoz 1-fosfat üridiltransferaz (GALT), epimeraz; UDP-glukoz değiş tokuşu - Laktoz sentezi: UDP-galaktoz + glukoz, Golgi; protein A ve protein B (α-laktalbumin) - Çözümlü sınav sorusu 2: klasik galaktozemi; kapı glukoz 6-fosfat, net 2 ATP, UDP-glukoz 0; galaktoz 1-fosfat birikir, mercekte galaktitol; epimeraz ters yönde çalışır (mekanizma) - Üç klasik yanlış Bölümler: 0:00 Sınav Sorusu: Bir Fruktoz Net Kaç ATP? 0:22 Glukozun İki Kardeşi 0:55 Zihinsel Model: Nehir ve Giriş Kapıları 1:47 Fruktoz: Kaynak ve Giriş 2:22 Çözümlü Soru 1: Fruktozun ATP Sayımı ve Aldolaz B 7:29 Sorbitol Yolu: Çıkışsız Gölet 8:20 Galaktoz Yolu ve Laktoz Sentezi 9:31 Çözümlü Soru 2: Klasik Galaktozemi 12:34 Üç Klasik Yanlış 12:55 Ders Özeti 13:27 Kural ve Kapanış Sıradaki konu: pentoz fosfat yolu ve NADPH Kaynak kitap: E. E. Abali, S. D. Cline, D. S. Franklin, S. M. Viselli, Lippincott Illustrated Reviews: Biochemistry, 8. baskı (Wolters Kluwer, 2022), Bölüm 12. Türkçe terimler: Lippincott's Illustrated Reviews Serisinden: Biyokimya, 3. baskı (Nobel Tıp Kitabevleri, 2007). Tanımlar ve sayısal değerler kitaptan alındı; 3D sahne, şekiller ve örnekler özgündür. Bu video eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Videoda tanı, tedavi ya da hastaya yönelik öneri yoktur; klinik örnekler yalnız temel bilimi anlatmak içindir. Tıp ve sağlık bilimleri öğrencileri için Biyokimya serisinin 13. dersi.